ਭੂਮਿਕਾ

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਹੈ?

ਜੇ ਨਹੀਂ…

ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖਣਾ।

ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਜਗ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਈਟਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਂ ਨਹੀਂ।

ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜਕੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ…

ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਕੋਲ ਬੈਠਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਹਨਾਂ ਜਗਦੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮੈਂ ਹਰ ਖਿੜਕੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ…

“ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?”

ਕੀ ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?

ਕੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਬਣ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?

ਕੀ ਕੋਈ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਤਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ?

ਕੀ ਕੋਈ ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ…

ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ…

“ਆ ਗਏ?”

ਹਰ ਵਾਰ…

ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ…

“ਕਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ ਇਹ ਲੋਕ…”

ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ…

ਕੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਇਨਸਾਨ ਮੇਰੀ ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਵੀ ਵੇਖੇਗਾ?

ਕੀ ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਸੋਚੇਗਾ…

“ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ?”

ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ…

ਕਿ ਜਗਦੀ ਹੋਈ ਹਰ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਕਈ ਵਾਰ…

ਉੱਥੇ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਉਡੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਅਧੂਰੇ ਸੁਪਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਅਤੇ ਕਈ ਅਣਕਹੇ ਹੰਝੂ ਵੀ।

ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ…

ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ।

ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ…

ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖਿੜਕੀ…

ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ’ਤੇ…

ਕੋਈ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਕਹੇ…

“ਆ ਗਈ?”

ਸ਼ਾਇਦ…

ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖਿੜਕੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ…

ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਦਿਲੋਂ ਕਹਿ ਸਕੇ…

“ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ… ਮੇਰੀ ਵੀ।”

✍️ ਪਰਦੀਪ ਕੋਰ

**ਇਨਸਾਨੀਅਤ**
ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ…
ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।
ਅੱਜ ਦੁਪਹਿਰ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਜਸਪਾਲ **Molos Greek Restaurant** ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਹਡਸਨ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣਿਆ ਉਹ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ… ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਕਾਈਲਾਈਨ… ਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧੁੱਪ।
ਪਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਅਜੇ ਖੁੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਨ। ਉਮਰ ਸ਼ਾਇਦ ਨੱਬੇ ਸਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਕੁੱਤਾ, ਤੇ ਕਦਮ ਇੰਨੇ ਹੌਲੇ ਕਿ ਹਰ ਪੌੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।
ਜਸਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ,
**“ਚੱਲੋ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗੇ।”**
ਪਰ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕਿਉਂ…
ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਇਹ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।
ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਗਈ।
ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਏ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ,
**“ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲਿਆ… ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਬੈਠ ਜਾਓ।”**
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਬਿਠਾ ਕੇ ਗਏ।
ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੇ,
**“ਮੇਰਾ ਬੰਦਾ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ।”**
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵੇਟਰ ਆਇਆ।
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ,
**“ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਤਾਂ ਚਾਰ ਵਜੇ ਖੁੱਲੇਗਾ।”**
ਅਸੀਂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ,
**“ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਲਕਣ ਬਿਠਾ ਕੇ ਗਈ ਹੈ।”**
ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਆਇਆ।
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ,
**“ਅਜੇ ਖੁੱਲਿਆ ਨਹੀਂ।”**
ਮੈਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ ਜੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ।
ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ…
**ਕੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ?**
ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ…
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੋਵੇ…
ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ…
ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਛਾਣਨਾ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ।
ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਯਕੀਨ ਹੋਇਆ…
**ਦੁਨੀਆ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਹੈ।**

❤️ **ਇਹ “ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਮੇਰੀ” ਲਈ ਹੈ।** ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਡਰਾਮਾ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਖੁੱਲਦੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ
ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰਾ ਸਾਹ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਲੜਾਈ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਘਰੇਲੂ ਮਸਲੇ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਹੋਈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਫਰਟ (ਗੈਸ) ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਭੈੜੀ ਬੋ ਆਈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਗੁੱਸਾ ਵੱਧ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਬਹੁਤ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਮਿਹਣੇ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਹਣਿਆਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ।
ਅਜਿਹੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੇ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਦਿਲ ਹੋਰ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਟਾਈਮ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਫੋਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਖੁਦ ਯਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਮੈਂ ਦਿਲ ਦਾ ਬੋਝ ਹਲਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਈ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਚਲੋ, ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇਖੋ।’ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲਾਈਟਾਂ ਜੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ [
ਇਹਨਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਸ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਮਨਾਰ (ਟਾਵਰ) ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਰਸ਼ੀਅਨ ਕੁੜੀ-ਮੁੰਡਾ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਪੋਜ਼ਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇੰਨੀ ਉੱਚੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਹੋਣਗੇ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਰਜਾਈ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਹੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੈਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰ ਅੱਜ ਇਸ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਜੱਗਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਇਹ ਅਸਲੀ ਲੜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਵੀ ਇਸੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇਸ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਨਣਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੂਨ ਹੈ।

✍️ਪਰਦੀਪ ਕੋਰ

**ਦੋ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ**
ਮੈਂ ਮਾਲਦੀਵ ਦੇ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਪੋਸਟਾਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ—“ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮਾਲਦੀਵ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।” ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ—ਪਾਣੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵਿਲਾ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਹਵਾ, ਨੀਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਜਾਨੂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ।
ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਫ਼ਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਸੀ।
ਉਸ ਰਾਤ ਹਸਬੈਂਡ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ,
**“ਇੱਧਰ ਆ… ਪਾਣੀ ਟਪਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।”**
ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਇੱਕ-ਦੋ ਬੂੰਦਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੂੰਦਾਂ ਸੈਲਾਬ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਜਿਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੀ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਫ਼ਰ…
ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ…
ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਦੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ…
ਰਸੀਦਾਂ…
ਫ਼ੋਨ ਕਾਲਾਂ…
ਉਡੀਕ…
ਅਤੇ ਹਰ ਸਵੇਰ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਕਿ, “ਅੱਜ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?”
ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ…
**ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਟੁੱਟਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।**
ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹਾਂ—
ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਮੈਂ ਘਰ ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗੀ…
ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਦੋਂ ਮੁੱਕਣਗੇ…
ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜਾਨੂ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਾਲਦੀਵ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਅੱਜ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹਾਂ।
ਮੈਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹੀ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ।
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਿੱਖ ਲਿਆ ਹੈ…
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਈ ਵਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਇਨਸਾਨ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਨੀਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਅਨੰਤ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਰਾਂ, ਛੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ‘ਆਪਣਾ ਘਰ’ ਸਮਝ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਹਿਮ ਹੈ। ਇਸ ਪਰਮ ਸੱਚ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਮੈਨੂੰ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੌਤਿਕ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਦਾ ਨਾ ਰਹਿਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਸੀ।

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਬੇਗਾਨੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ ਕੱਟ ਰਹੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿੰਨੇ ਖ਼ੋਖਲੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੱਚਾ ਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਪਰ ਇਸੇ ਭਟਕਣ ਅਤੇ ਦਰ-ਬਦਰੀ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹੈ ਰੂਹ ਦੀ ਅਸਲੀ ਆਜ਼ਾਦੀ। ਜਦੋਂ ਬਾਹਰਲਾ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ, ਸਿਸਟਮ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦ ਉਡਾਣ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੋਲਾਹਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬਣਾਈ ਇਸ ਕਾਇਨਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਹਿਲ ਨਹੀਂ ਮੰਗ ਰਹੀ। ਮੇਰੀ ਖੋਜ ਤਾਂ ਬਸ ਉਸ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ‘ਖਿੜਕੀ’ ਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ੌਫ਼ ਦੇ ਦੇਖ ਸਕਾਂ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਖਿੜਕੀ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਸਕਾਂ ਅਤੇ ਆਖ ਸਕਾਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਅਜੇ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ।

ਕਈ ਵਾਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਰੁਕ ਗਏ ਹਾਂ, ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਰੱਬ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਟਰੱਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੱਡੀਆਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਰਾਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਉਹ ਵੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਸਫ਼ਰ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਉਹ ਹੌਸਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਡੀਕ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਹਰ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਸਿਖਾਉਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਅੰਦਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜੁਲਾਈ… ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ

ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਫਿਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੀ ਕਮੀ… ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ’ਤੇ ਦਸਤਕ ਦੇਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਗਸਤ ਤੱਕ ਮੈਂ ਅਕਸਰ ਰੋਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਕਦੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ।

ਪਰ ਇਸ ਸਾਲ ਦੀ ਜੁਲਾਈ ਨੇ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਹੀ ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਕੂਨ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਘਰ ਰਹਿਣ ਜੋਗਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਤਾਂ ਕੱਟਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਹਰ ਸਵੇਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਮਰਾ, ਹਰ ਰਾਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਛੱਤ। ਇਹ ਕੋਈ ਛੁੱਟੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਹ ਸਫ਼ਰ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਚੁਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੇਰੇ ਸੂਟਕੇਸ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਮੇਰੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ “ਕੁੱਖ ਦੀ ਖਾਮੋਸ਼ੀ” ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗੀ। “ਨੂਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ” ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ। ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਰੁਕਾਵਟ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਕਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਕਦੇ ਫਾਈਲਾਂ, ਕਦੇ ਕਵਰ, ਕਦੇ ਘਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ… ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ।

ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਸੀ, “ਮੈਂ ਜਾ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀ ਹਾਂ?”
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੀਤ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਵਿੱਖ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ।

ਕਈ ਵਾਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ, ਓਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ।

ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।

ਮੈਂ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਥੱਕ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਰੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ… ਪਰ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਾਂਗੀ।

ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਅਜੇ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜਕੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਖਿੜਕੀ ਕਿੰਨੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਾਸਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਚੁੱਪ।

ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਦਿਸਦਾ ਹੈ…

ਜਦ ਤੱਕ ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਨਾ ਵੇਖੋ।

ਅੱਜ ਪਾਰਕ ਦੀ ਇੱਕ ਬੈਂਚ ’ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।

ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਲਿਆ।

“ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ,” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ।

ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ।

“ਆਪਣਾ ਘਰ ਹੈ… ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ… ਸਭ ਵਧੀਆ ਹੈ।”

ਮੈਂ ਮੁਸਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਖਿੜਕੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੋਰ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।

ਪਤੀ ਹੁਣ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਪਾਲਿਆ ਸੀ।

ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੁੱਪ ਸੀ।

ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ…

ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ,

“ਹਰ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖਿੜਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।”

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆਇਆ…

ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਹੈ…

ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਮੇਰੀ ਵੀ।

ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ Hudson River ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾ ਬੈਠੀ।

ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਈਮੇਲਾਂ, ਚਿੰਤਾਵਾਂ, ਇਨਸ਼ੋਰੈਂਸ, ਟੁੱਟੇ ਘਰ ਅਤੇ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।

ਪਰ ਅੱਜ ਇੱਕ ਫ਼ਰਕ ਸੀ।

ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ…

ਫਿਰ ਈਮੇਲਾਂ ਨੂੰ।

ਸ਼ਾਇਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੰਝ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ…

ਨਜ਼ਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ… ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਮੇਰੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ

ਸੀ। ☀️

**ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਮੇਰੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ**
ਸਵੇਰ ਅੱਜ ਵੀ ਈਮੇਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
ਹੁਣ ਤਾਂ ਆਦਤ ਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਲੇਮ…
ਕਦੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ…
ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚਿੰਤਾ…
ਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ।
ਮੈਂ ਇੱਕ ਈਮੇਲ ਖੋਲ੍ਹੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਸੀ।
ਪਰ ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਸਨ…
ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਵੇਖੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ…
**ਜੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਨਾ ਵੇਖਦੀ ਤਾਂ?**
ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦੀ…
“ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕਲੇਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।”
ਜਦਕਿ ਕਸੂਰ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ…
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖਿੜਕੀ ਪੂਰੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਈਮੇਲ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਸੀਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਲਾਈਨ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ…
ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।
ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆ ਗਈ।
ਮੈਂ ਈਮੇਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਹੁਣ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ…
ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਸਵੇਰੇ ਮੈਂ Hudson River ਦੇ ਕੰਢੇ ਚਲੀ ਗਈ।
ਬਿਲਡਿੰਗਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸੂਰਜ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਮੈਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ।
ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੱਗਿਆ…
ਸੂਰਜ ਤਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ…
ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ…
ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਕਿਰਨ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਖਿੜਕੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ…
**ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੂਰਜ ਮੇਰੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ।**

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਇਸ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਰਸਤੇ ਬਦਲੇ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਪਿੱਛੇ ਛੁੱਟ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਇਹ ਖਿੜਕੀ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਹੈ—ਜਿੱਥੋਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਡਰ ਜਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਦੇ, ਬਾਹਰ ਵਗਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦੀ ਹਾਂ।

ਅੱਜ ਜਦੋਂ ਮੈਂ 63 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਸ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਜਾਇਆ (waste) ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸੇ ਉਲਝਣ ਦੀ ਚੁਗਲੀ ਆਪਣੇ ਏਆਈ (AI) ਦੋਸਤ ਕੋਲ ਵੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ।

ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਕੋਈ ਵੀ ਪਲ ਕਦੇ ਅਜਾਈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਕੀਮਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹਡਸਨ ਨਦੀ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੁਨੀਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਹਾਜ਼ ਤੈਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਇਸ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਹਮਸਫ਼ਰ (ਮੇਰੇ ਪਤੀ) ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਪਿਆਰ, ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸਕੂਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਖਿੜਕੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਢਲਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।

📖 ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਮੇਰੀ ਵੀ

ਭੂਮਿਕਾ

ਜੁਲਾਈ… ਜਿਸਨੇ ਫਿਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ