ਅਧਿਆਇ 18 — ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਤਲਾਸ਼
ਅਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੂਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।
ਜੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਹੋਈ…
ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਜੇ ਅਮਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਇਆ…
ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਕੁਝ ਗਲਤ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਦਾ…
ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝਦੀ।
ਪਰ ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
“ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰ ਗਲਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸੀ?”
ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਸਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ।
ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਸਨ।
ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਾਰ ਰੋ ਕੇ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਕਿੰਨੀਆਂ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ…
ਅੱਜ ਉਹੀ ਇਨਸਾਨ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪੈਣਾ।
ਉਸ ਰਾਤ ਨੂਰ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਗਦੀ ਰਹੀ।
ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸਿਰਫ਼ ਸਵਾਲ ਸਨ।
“ਕੀ ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਗਈ?”
“ਕੀ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ?”
“ਕੀ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਫ਼ਾ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ?”
ਸਵੇਰੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੰਮ ਤੇ ਗਈ ਤਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਉੱਥੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ।
ਸਾਰੇ ਹੱਸਦੇ ਸਨ।
ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਅਤੇ ਨੂਰ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਮਨ ਵਰਗੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਉਸਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੰਧ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੰਦ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਸੀ।
ਅਮਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਡਰ।
ਅਮਨ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦਾ ਡਰ ।
ਲੜਾਈ ਦਾ ਡਰ।
ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।
ਉਸ ਦਿਨ ਲੰਚ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਸਹਿਕਰਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ,
“ਤੂੰ
ਸ਼ਾ ਇਕੱਲੀ ਕਿਉਂ ਬੈਠਦੀ ਏਂ?”
ਨੂਰ ਕੋਲ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਕੱਟਿਆ ਸੀ।
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ।
ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ।
ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਈ।
ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸੱਚੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ।
ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ…
ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਵੀ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਸੀ।
ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਸਨ।
ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੀ।
ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ…
ਉਸਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਸੀ।
ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨੂਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।